Międzynarodowy Dzień Osób z Niepełnosprawnościami – pomysły
Międzynarodowy Dzień Osób z Niepełnosprawnościami przypada co roku 3 grudnia. To dobra okazja, żeby porozmawiać z uczniami o różnorodności, barierach i szacunku. Poniżej znajdziesz pomysły na lekcję wychowawczą, akcje dla całej szkoły i darmowy quiz do wyświetlenia na tablicy.
Spis treści
Kiedy i dlaczego
Święto ustanowiła ONZ w 1992 roku. Obchodzimy je co roku 3 grudnia. Gdy ta data wypada w weekend, zaplanuj zajęcia na piątek przed nim. Celem dnia jest zrozumienie i włączanie, a nie litość. Uczniowie poznają fakty, obalają mity i zauważają bariery, które na co dzień umykają uwadze. Dla klas, w których uczą się uczniowie z niepełnosprawnościami, to także okazja do budowania lepszych relacji.
Język szacunku
Zacznij od słów, bo to one budują postawy. Pokaż uczniom kilka prostych zasad:
- Używaj języka szacunku. Możesz powiedzieć „osoba z niepełnosprawnością”. Niektóre osoby wolą określenie „osoba niepełnosprawna”. Jeśli nie masz pewności, zapytaj.
- Unikaj słów, które sprowadzają człowieka wyłącznie do jego niepełnosprawności lub sugerują litość, np. „inwalida” czy „przykuty do wózka”.
- Mów „osoba poruszająca się na wózku”. Wózek daje swobodę ruchu.
- Pytaj, zanim pomożesz. Osoba z niepełnosprawnością sama wie najlepiej, jakiej pomocy potrzebuje.
- Rozmawiaj bezpośrednio z osobą, a nie z jej opiekunem czy tłumaczem.
Pomysły na zajęcia
Te ćwiczenia zmieszczą się w jednej godzinie wychowawczej. Wybierz jedno lub dwa, zależnie od wieku klasy.
- Fakt czy mit? Wyświetl na tablicy quiz i odpowiadajcie wspólnie. Po każdym pytaniu zatrzymaj się na chwilę przy odpowiedziach, które zaskoczyły klasę.
- Szukamy barier. Uczniowie w grupach analizują przestrzeń szkoły i zapisują miejsca, które mogą utrudniać poruszanie się, orientację lub komunikację. Zwracają uwagę m.in. na schody, oznaczenia, szerokość przejść i dostępność informacji. Na koniec klasa wybiera jedną zmianę, którą warto zaproponować dyrekcji.
- Czy każdy to odczyta? Pokaż uczniom szkolny komunikat zapisany małą czcionką, bez podziału na akapity albo tylko jako grafikę. Uczniowie wskazują, co utrudnia odczytanie, a potem razem przygotowujecie czytelniejszą wersję. Ćwiczenie pokazuje, że dostępność dotyczy też informacji.
- Sportowcy z pasją. Uczniowie poznają osiągnięcia sportowców z niepełnosprawnościami, np. tenisistki stołowej Natalii Partyki. Zastanawiają się, jakie znaczenie mają trening, talent, dostęp do sportu i odpowiednie warunki do rozwijania pasji.
- Słownik szacunku. Klasa zapisuje na tablicy określenia, które słyszy na co dzień, i razem zamienia je na określenia z szacunkiem.
Darmowy quiz
Quiz fakt/mit to najprostszy sposób, żeby rozpocząć rozmowę. „Co wiesz o niepełnosprawności?” ma bazę 100 pytań o rodzajach niepełnosprawności, barierach, prawach osób z niepełnosprawnościami i stereotypach. Wybierasz liczbę pytań (od 10 do 100) i czas na odpowiedź (od 5 do 30 sekund).

Przyciski odpowiedzi zmieniają kolor i miejsce, więc uczniowie muszą uważnie czytać każde pytanie. Quiz działa w przeglądarce na telefonie, komputerze i tablicy interaktywnej. Na lekcję wychowawczą wystarczy 20 pytań po 15 sekund.
Akcje dla szkoły
Międzynarodowy Dzień Osób z Niepełnosprawnościami najlepiej działa, gdy angażuje całą szkołę. Akcje może poprowadzić samorząd uczniowski razem z pedagogiem.
- Spotkanie z gościem. Zaproś osobę z niepełnosprawnością, np. sportowca lub artystę z okolicy, na rozmowę z uczniami.
- Gazetka na korytarzu. Plansze z faktami przyciągają uwagę także uczniów z innych klas.
- Mapa dostępności. Uczniowie przygotowują plan szkoły z zaznaczonymi udogodnieniami i miejscami do poprawy.
- Turniej boccii. To sport paraolimpijski, w który mogą zagrać razem wszyscy uczniowie.
Gazetki na szkolny korytarz
Gotowe gazetki oszczędzają ci szukania materiałów i dają uczniom treści do rozmowy. Wykorzystasz je nie tylko 3 grudnia. Sprawdzą się też na zajęciach integracyjnych, przy rozmowach o różnorodności oraz w Światowy Dzień Zespołu Downa (21 marca) i Światowy Dzień Świadomości Autyzmu (2 kwietnia).
A jak Autyzm – 7 stron A4 w PDF do samodzielnego wydruku. Prostym językiem wyjaśnia, że autyzm to inny sposób myślenia i odbierania świata. Tłumaczy, dlaczego niektóre osoby są wrażliwe na dźwięki, światło czy dotyk, i pokazuje, jak okazać wsparcie i zaprosić do wspólnej zabawy.

Zobacz gazetkę „A jak Autyzm” →
JA + TY = MY – 17 stron A4 w PDF do samodzielnego wydruku. Gazetka o zespole Downa: czym jest dodatkowy chromosom 21, jak wygląda życie i dorosłość osób z zespołem Downa i co oznaczają kolorowe skarpetki. Plansze możesz powiesić razem albo osobno.

Zobacz gazetkę „JA + TY = MY” →
Na cały rok
Jeden dzień to dobry początek, ale integracja w klasie buduje się codziennie. Jeśli w szkole działają zajęcia rewalidacyjne, wyjaśnij uczniom, czym są. Pomoże w tym darmowa gazetka o rewalidacji.
Źródła
Więcej pomysłów
Szukasz kolejnych gazetek i pomysłów na godzinę wychowawczą?
Zobacz wszystkie materiały dla nauczycieli, w tym gotowe gazetki na okazje szkolne.
Nowości publikujemy też na stronie Boozniak Edu na Facebooku.
